Ποιός μπορεί ν’ αμφισβητήσει ότι διανύουμε μιά εποχή κατά την οποία κυριαρχεί ο ορθολογισμός και η απολυτοποίηση της ανθρώπινης λογικής, μια εποχή που ο άνθρωπος και τα δημιουργήματά του αυτοανακηρύσσονται το άπαν σ’ αυτό τον κόσμο, απομονώνοντας κι εξοστρακίζοντας κάθε τι το μεταφυσικό, το μυστηριακό, το υπέρλογο; Η φιλολογία ενός νέου, χειρότερου ουμανισμού τείνει να γίνει καθεστώς και ο άνθρωπος κινδυνεύει να εγκλωβιστεί στα τείχη των επιτευγμάτων του, τα οποία τελικά και θα τον συντρίψουν. Φυσικά, μέσα σε μια τέτοια αρνητική και απογοητευτική ατμόσφαιρα, το να μιλά κανείς για το μυστήριο του Σταυρού και το να κατανοήσει τη θέση που εχει ή που θα επρεπε να έχει στη ζωή των ανθρώπων, μοιάζει με ουτοπία. Είναι καιρός, όμως, και απόλυτη ανάγκη, ν’ αφήσουμε πια αυτή την άκαρπη φιλολογία, για να πλησιάσουμε, όσο μας το επιτρέπουν οι ασθενείς μας δυνάμεις, το μυστήριο του Σταυρού και να δούμε ποιός είναι ο δρόμος που περνάει κάτω από τον ίσκιο Του καί τόν οποίο πρέπει ν’ ακολουθεί ο Χριστιανός για να βρει τη λύτρωση και τη σωτηρία της ψυχής του.
Εργόχειρο Γ. Ιωσήφ του ησυχαστού
Η ζωή του ανθρώπου σ’ αυτό τον κόσμο και δη η ζωή του πιστού, είναι σταυρική, είναι μια πορεία έντονης αγωνίας, πολύμοχθου αγώνα, προσπαθειών, εντάσεων, πτώσεων καί ανατάξεων. Ο βίος μας μοιάζει με μια απέραντη θάλασσα στα κύματα της οποίας κλυδωνίζεται καθημερινά ο προσωπικός κόσμος του καθενός από εμάς. Γι’ αυτό, απόλυτη εφαρμογή έχει ο σοφός λόγος της Αγίας Συγκλητικής, η οποία χαρακτηρίζει το Σταυρό τού Κυρίου «ιστίο», με το οποίο μονάχα μπορούμε να διαπλευσουμε το πέλαγος της ζωής. Πραγματικά, δίχως τον Σταυρό, ο Χριστιανός δεν θα είχε τη δύναμη να προχωρήσει, ν’ αγωνιστεί σκληρά με τους πειρασμούς, το σατανά, τις αντίθεες δυνάμεις του κόσμου και να νικήσει στο τέλος. Γιατί δεν είναι το απλό ξύλο ή το σημείο του Σταυρού που κάνει αδιάφορα ο άνθρωπος, μα η μυστική δύναμη που έρχεται από τη θυσία και το πανάγιο αίμα του Εσταυρωμένου, εκείνο που γιγαντώνει τον άνθρωπο, που έχει σύμμαχο το Σταυρό.
Όπως η σημαία, που δεν είναι παρά ενα κομμάτι άπλό πανί, μας κάνει στο πέρασμά της ν’ αναρριγούμε, γιατί θυμούμαστε τα ιερά και τα όσια της πολυβασανισμένης μας πατρίδας, ετσι και με το Σταυρό, ο νους μας πηγαίνει στο Γολγοθά και στέκεται νοερά δίπλα στην ΙΙαναγία και στον ηγαπημένο μαθητή και κλαίει από αγάπη για Εκείνον και πίνει από την ανοιχτή θεία πληγή τη ζωή που βλάστησε για να λυτρωθούν οι αμαρτωλοί.
Ατενίζοντας κανείς το μέγιστο αυτό σύμβολο της θυσίας και του πόνου με πίστη, μπορεί να δει, με τα μάτια της ψυχής και της καρδιάς του, μιά πραγματικότητα που μόνο συγκλονισμό και δέος μπορεί να προκαλέσει. Βλέπει κρεμασμένο πάνω στο Σταυρό το Πανάγιο σώμα του Χριστού, που τόσα ενήργησε σ’ αυτή τη γη και τόσα έπαθε για τους άνθρώπους όλων των εποχών, ενώ ο άνθρωπος παραλείπει τα περισσότερα για τη σωτηρία του.
Βλέπει μιά λογχισμένη καρδιά να στάζει το αίμα της αγάπης της και να κράζει προς τον Πατέρα, «Πάτερ άφες αυτοίς,..», τη στιγμή που εκείνος δυσκολεύεται να συγχωρήσει όσους τον έβλαψαν ή τον έκαναν να πονέσει.
Βλέπει τις ταπεινώσεις και τους έξευτελισμούς που υπέστη ο Θεάνθρωπος για το πλάσμα Του, ενώ εκείνος δυσανασχετεί, αντιδρά στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τον χλευάζουν για την κατά Χριστόν βιωτή και πολιτεία του.
Βλέπει τον τεράστιο εκείνο και βαρύ Σταυρό αλλά δυσκολεύεται να σηκώσει τους πολύ ελαφρύτερους σταυρούς των δυσκολιών και των προβλημάτων αυτής της ολιγόχρονης διαδρομής στη γήινη πραγματικότητα. Με άλλα λόγια, διαβάζει εκεί στο Σταυρό του Κυρίου όσα κανένα βιβλίο, κανένα πανεπιστήμιο, όσα ακόμα και όλη η σοφία αυτού του κοσμου δεν μπορούν να διδάξουν. Διαβάζει αυτό που πολύ χαρακτηριστικά έγραψε ένας σύγχρονος ορθόδοξος στοχαστής: «Όποιος μας παραδίδει στο Σταυρό, μας αποθέτει στην αγκαλιά της Αγίας Τριάδος, μας χαρίζει το εισιτήριο για την αιώνια μακαριότητα. Όλοι μας, κατά κάποιο τρόπο, είμαστε σταυρωτές του Ιησού ή του αδελφού μας. Το ερώτημα είναι, θα θελήσουμε από σταυρωτές να γί¬νουμε σταυρωμένοι; Αν το θελήσουμε, θα ζησουμε τη βασιλεία του Θεού αιώνια και θα την κάνουμε γνωστή και στην εποχή μας και στο περιβάλλον μας».
Στό κατώφλι του 21ου αι., σ’ αύτό το ιστορικό μεταίχμιο, που φαντάζει βασανιστικό και τρομακτικό μπροστά στο άγνωστο της τρίτης χιλιετίας, ο άνθρωπος μοιάζει ανήμπορος ν’ ανταπεξέλθει στις προκλήσεις των καιρών. Κατά το παρελθόν, αναζήτησε ποικίλα στηρίγματα, προσπαθώντας να γαντζωθεί και ν’ αυτοεπιβεβαιωθεί. Η φιλοσοφία, οι τέχνες, ο πολιτισμός, ο αθλητισμός, η πολιτική, το χρήμα, ήταν οι κατά καιρούς «Θεοί» που μάγεψαν τον ταλαίπωρο διαβάτη της ιστορίας, ικανοποιώντας, όμως, μόνο προς στιγμήν τους πόθους και τα όνειρά του για κάτι ανώτερο, για κάτι ποιοτικότερο. Στην εποχή μας αυτοί οι «Θεοί» έχουν αλλάξει και τη θέση τους πήραν τα τεχνολογικά επιτεύγματα, η ηλεκτρονική τεχνολογία, η εξερεύνηση του διαστήματος, που μετατράπηκαν σε αυτοσκοπό. Οι καταστάσεις αυτές, όμως. αντί τελικά ν’ ανοίξουν νέες προοπτικές και να δημιουργήσουν διεξόδους, επιβάρυναν την πνευματική αποχαύνωσή του και τον αποξένωσαν ακόμα πιο πολύ από το περιεχόμενο της ουσίας του, που ξεφεύγει τελικά απ’ αυτά τα περιορισμένα στεγανά, στα οποία ο ίδιος εχει δεσμεύσει τον εαυτό του.
Ο Κύριος δέχτηκε να κρεμαστεί το πανάγιο σώμα Του πάνω στο Σταυρό, «εταπείνωσε εαυτόν..,», για να δώσει διέξοδο στ’ αδιέξοδα που γνώριζε ότι παντα θα ταλαιπωρούν το πλασμα Του. Με τη σταυρική Του θυσία μιας κάλεσε όλους ν’ αποθέσουμε πάνω στο σύμβολο της θυσίας Του τη ζωή και τα εργα μας, να στηρίξουμε εκεί τις ελπίδες και τις προσδοκίες μας, να σταυρώσουμε τα πάθη και την αμαρτωλότητά μας, θέλοντας να μας κάνει να κατανοήσουμε ότι η σημασία του Σταυρού έγκειται στην προοπτική της Ανάστασης που τον ακολουθεί, ότι αν στηρίξουμε τη ζωή μας στο Σταυρό Του, την οδηγούμε σε καναλια αναστάσιμα, που μόνο μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας, μακριά από τις προκλήσεις και τα δέλεαρ του κόσμου, μπορεί κανείς να γευτεί και να βιώσει.
(Αρχιμ. Επιφανίου Σ. Οικονόμου, «Ορθόδοξες θέσεις. Σύγχρονες προσεγγίσεις», εκδ. Ίνδικτος, 2006, σ. 347-350)
http://agapienxristou.blogspot.ca/2013/04/blog-post_9199.html
When one keeps silent, he is given time and freedom for prayer and concentration; but when he passes his hours carelessly, he does not have time to pray. Furthermore, through his careless speech he accumulates various sins.
For this reason the Holy Fathers placed the virtue of silence at the summit of the virtues, for without it no virtue is able to remain in the soul of the man.
Elder Ephraim of Arizona
By Hieromonk Moses the Hagiorite, Vatopaidi Monastery, Mt.Athos
Many people ignore or do not will to acknowledge the true meaning of these days (of fast), consuming themselves with their routine (monotonous) everyday life. The modern man complains that life is tiring him, yet makes no step towards a fundamental change. He takes on strict diets sometimes, yet disregards the fast. He can make time for a counseling psychologist, can spend hours in front of television, but finds no time for a spiritual father or for the church.
Today’s man does not want to offer but he’d rather receive with not much effort or personal sacrifice. Too afraid to look himself in the eyes, he runs away from himself and struggles in his inner emptiness.
The Great Fast works like an X-Ray, like a (video) camera or like a mirror. In a certain way, we do not welcome it because it reveals our hidden reality.
Today’ spirit of consumerism, comfort and pride leaves man a prisoner of the many unnecessary things that have filled his life. The Great Lent is a halt in the routine rush of life and an opportunity for transfiguration. The prayer of blessed Ephraim the Syrian that in this period it is said hundreds of times during the religious services, urges us to abandon sloth, a lot of care, love of power and idle talk and gain purity, humble thoughts, patience and love. This beautiful and meaningful prayer ends by asking God: “Grant me to see my own faults and not to judge my brother…”
Let’s abandon gossip, judgment of others that continually stain our soul and let’s move the focus on ourselves correcting our fallings.
The Great Lent urges us to return to one-self and it contributes to our healing from the spiritual diseases that darken our minds and make our lives difficult and bitter.
If we manage to reach this self-knowledge and repentance, then the Great Lent will not be a gloomy and barren time for us, or a simple time to fulfill the “moral duties”, but an opportunity to soften our hardened hearts, which will lead us to the love of people and the love for God.
The excessive rationalism of the difficult time we live in, strives to keep us away from what is mystical, from all that is holy – unspeakable and beyond nature – mystery.
And the result of this state comes to light. Everywhere melancholy and despair reigns, wounding the soul. It is time to see from the depth of our hearts, that we have become estranged and, the time is ripen to return to the cradle of Crucified Love.
Often during the time of Great Lent, temptations, trials, tribulations and failures occur. These will come for us to mature, to acquire balance and a child like nature. Let’s not forget that the life of the Christian is one with the Cross. Without crucifixion comes no resurrection.
The Great Lent is a beautiful time for preparation, a semi-darken corridor leading us to the chamber full of light. The members of this preparatory time are prayer and fasting. But prayer and fasting without humility and love, bares no fruit. The fasting and prayer aim to temper our selfishness. Let’s not loose this opportunity offered once again by the Great Fast, as we’re slowly approaching its end. In the Church, our problems find their solution. The cold winter is followed by spring. Following the clouds, the sunny weather is even more beautiful. The Triodion is followed by the Pentecostarion. And now, as a wonderful hymn says, is the “time of repentance and the hour for prayer.”
Θυμιατό
Τα θυμιατά που χρησιμοποιούμε στους Ιερούς Ναούς είναι κινητά μεταλλικά σκεύη που στο κάτω μέρος δέχονται τα αναμμένα κάρβουνα ή καρβουνόσκονη. Εξαρτώνται από τέσσερις αλυσίδες με δώδεκα κουδουνάκια. Συμβολίζουν τους τέσσερις Ευαγγελιστές και τους δώδεκα Αποστόλους αντίστοιχα. Η βάση του θυμιατού συμβολίζει την ανθρώπινη φύση του Χριστού μέσα στα σπλάχνα της Παναγίας Μητέρας Του. Τα ανάμενα κάρβουνα συμβολίζουν το πυρ της θεότητας. Είναι η βάτος η φλεγόμενη αλλά μη κατακαιομένη. Η φωτιά συμβολίζει και τη Θεία Αγάπη που ως φωτιά καίει την καρδιά του κάθε πιστού.
Θυμίαμα καλείται από τα αρχαία χρόνια το αρωματικό ρετσίνι ή το κόμμι που βγαίνει από τις τομές στον κορμό του δέντρου λίβανος εξ ου και λιβάνι. Είναι ένα από τα τρία δώρα που προσέφεραν οι τρεις Μάγοι στον Κύριο μας. Συμβολίζει την προσευχή μας που ανέρχεται όπως ο καπνός, στο θρόνο του Θεού. Όπως δηλαδή το λιβάνι συναντάται με το αναμμένο κάρβουνο και δεν μένει εκεί, αλλά αφού αφού θερμανθεί ανέρχεται προς τα άνω και σκορπίζει την ευωδία, έτσι και οι ψυχές μας με ζεστή και θερμή πίστη προσευχόμενες, δεν πρέπει να κολλούν στα γήινα υλικά όταν λατρεύουν το Θεό, αλλά να φτερουγίζουν προς τα άνω μυροβλύζουσες, απαγκιστρωμένες από τις υλικές μέριμνες.
Το θυμίαμα στη λατρεία του Θεού χρησιμοποιούνταν και απὸ τους Eβραίους και απὸ τους ειδωλολάτρες. Ήταν δείγμα αναγνώρισης της υπερέχουσας αξίας του Θεού, ήταν σύμβολο υποταγής και αφοσίωσης. Στο σπίτι καλό είναι να προσφέρεται θυμίαμα τακτικά και να συνοδεύεται πάντοτε με κάποια προσευχή. Οι πνευματικοί συμβολισμοί του θυμιάματος είναι:
1. Το θυμίαμα εν πρώτοις συμβολίζει την προσευχή, που ανεβαίνει προς τον θρόνον του Θεού. " Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν Σου. . . " Είναι η ορμή της ψυχής προς τα άνω. Και ταυτόχρονα συμβολίζει και την ζέουσαν επιθυμία μας να γίνει η προσευχή μας δεκτή " εις όσμήν ευωδίας πνευματικής ". Γράφει ο ιερός Χρυσόστομος " Ώσπερ το θυμίαμα και καθ' εαυτό καλόν και ευώδες, τότε δέ μάλιστα επιδείκνυται την ευωδίαν, όταν ομιλήση τώ πυρί. Ούτω δέ και η ευχή καλή μέν καθ' εαυτήν, καλλίων δέ και ευωδεστέρα γίνεται όταν μετά και ζεούσης ψυχής αναφέρηται, όταν θυμιατήριον η ψυχή γένηται και πύρ ανάπτη σφοδρόν ". Γι ' αυτό και πρέπει, όταν προσεύχεται κανείς, καλόν είναι να καίει θυμίαμα στο σπίτι.
2. Συμβολίζει ακόμη τις γλώσσες πυρός της Αγ. Πεντηκοστής, όταν ο Κύριος εξαπέστειλε στους Μαθητές Του το Πανάγιό Του Πνεύμα " έν είδει πυρίνων γλωσσών ". Στην ευχή που λέγει ο ιερεύς, όταν ευλογεί το θυμίαμα στην Πρόθεση, αναφέρει " Θυμίαμά Σοι προσφέρομεν Χριστέ ο Θεός εις οσμήν ευωδίας πνευματικής, ο προσδεξάμενος εις το υπερουράνιόν Σου θυσιαστήριον, αντικατάπεμψον ημίν την χάριν του Παναγίου Σου Πνεύματος ". Με το θυμίαμα δηλ. ζητούμε από τον Κύριο να μάς στείλει την αγιοπνευματικήν Του χάρι. Γι' αυτό και οι πιστοί, όταν τους θυμιάζει ο Ιερεύς, κλίνουν ελαφρώς την κεφαλή σε δείγμα αποδοχής της χάριτος αυτής. Ο Άγ. Συμεών Θεσσαλονίκης ερμηνεύει ως εξής την σημασίαν του θυμιάματος : " Δηλοί την απ' ουρανού χάριν και δωρεάν εκχυθείσαν τώ κόσμω διά Ιησού Χριστού και ευωδίαν του Πνεύματος και πάλιν εις τον ουρανόν δι' αυτού αναχθείσαν".
3. Το ευώδες θυμίαμα συμβολίζει εξ άλλου και τον αίνον, που απευθύνεται προς τον Θεό. Η καύση του θυμιάματος σημαίνει τη λατρεία και τον εξιλασμό. Το δέ ευχάριστο συναίσθημα, που δημιουργείται από το άρωμα του θυμιάματος σε όλο το χώρο του Ι. Ναού, σημαίνει την πλήρωση της καρδιάς μας από τη θεία ευαρέστηση, που είναι ο καρπός της αγάπης μας προς το Θεό. Στην περίπτωση αυτή κάθε πιστός μετατρέπεται σε " ευωδίαν Χριστού ".
4. Το δέ θυμιατήριον, όπου καίγονται τα κάρβουνα και τοποθετείται το θυμίαμα, συμβολίζει την κοιλίαν της Θεοτόκου, η οποία δέχθηκε στα σπλάχνα της σωματικώς την Θεότητα, που είναι " πύρ καταναλίσκον ", χωρίς να υποστή φθοράν ή αλλοίωση. Κατά τον άγιο Γερμανό, Πατριάρχη Κων/λεως " Ο θυμιατήρ υποδεικνύει την ανθρωπότητα του Χριστού, το πύρ την θεότητα και ο ευώδης καπνός μηνύει την ευωδία του Αγίου Πνεύματος προπορευομένην ". Και αλλού " Η γαστήρ του θυμιατηρίου νοηθείη αν ημίν η ηγιασμένη μήτρα της Θεοτόκου φέρουσα τον θείον άνθρακα Χριστόν εν ώ κατοικεί πάν το πλήρωμα της θεότητος σωματικώς. Διό και την οσμήν της ευωδίας αναδίδωσιν ευωδιάζον τα σύμπαντα ". Με απλά λόγια και ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός περιγράφει αυτόν τον συμβολισμόν, λέγοντας " Το θυμιατό σημαίνει την Δέσποινα, την Θεοτόκο. Όπως τα κάρβουνα είναι μέσα στο θυμιατό και δεν καίεται, έτσι και η Δέσποινα η Θεοτόκος εδέχθηκε τον Χριστόν και δεν εκάηκε, αλλά μάλιστα εφωτίσθηκε.
5. Στην Αποκάλυψη ο Ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει για χρυσό Θυμιατήρι: «λιβανωτόν χρυσούν». Απ’ αυτό ανέβηκε ο καπνός των Θυμιαμάτων μαζί με τις προσευχές των άγιων ενώπιων του Θεού (Αποκ.8/η',35). Σε άλλο σημείο της Αποκαλύψεως (5/ε',8) ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ταυτίζει το Θυμίαμα με τις προσευχές των άγιων. Εκεί γράφει για τους εικοσιτέσσερις πρεσβυτέρους οι όποιοι προσκύνησαν το Αρνίον «έχοντες έκαστος κιθάραν και φιάλας χρυσας γεμούσας θυμιαμάτων, αι είσιν αι προσευχαί των άγίων». (Δηλαδή: έχοντας ο καθένας κιθάρα και φιάλες χρυσές γεμάτες θυμιάματα, που είναι οι προσευχές των αγίων).
Με το θυμίαμα που προσφέρουμε την ώρα της προσευχής υποβοηθείται η ανάταση της ψυχής προς τα υψηλά «άνω σχώμεν τάς καρδίας». Όπως το θυμίαμα θερμαινόμενο στον άνθρακα ανέρχεται προς τα άνω ευωδιάζοντας το περιβάλλον, έτσι και η ψυχή του πιστού με θερμή πίστη πρέπει να πτερουγίζει προς τα άνω μυροβλύζουσα, απαγγιστρωμένη από τις υλικές μέριμνες. Η βάση του θυμιατηρίου υποδεικνύει την ανθρωπότητα του Χριστού, η φωτιά την θεότητά Του και ο ευώδης καπνός μάς «πληροφορεί» την προπορευόμενη ευωδία του Αγίου Πνεύματος.
Ο Μωυσής υπακούοντας στον Θεό κατασκεύασε και τοποθέτησε στη Σκηνή του Μαρτυρίου Θυσιαστήριο του Θυμιάματος (Έξοδ. 30: 1-10). Ο τρόπος παρασκευής του Θυμιάματος διδάχθηκε από τον ίδιο τον Κύριο (Έξοδ. 30: 34-36). Η προσφορά Θυμιάματος στην Παλαιά Διαθήκη αποτελούσε εντολή του Θεού. Έπρεπε να προσφερθεί Θυμίαμα στην αρχή της ημέρας το πρωί και το βράδυ με το άναμμα των Λύχνων (Έξοδ. 30: 7-8).
Αυτή η καλή συνήθεια μεταφέρθηκε και στη χριστιανική λατρεία. Ιδιαίτερα προσφέρεται Θυμίαμα στον Εσπερινό με το ιλαρό φως της δύσεως του Ηλίου και στο ψάλσιμο του δεύτερου στίχου του 140 Ψαλμού, όπου ψάλλεται το "κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν σου". Παρακαλούμε τον Κύριο να ανεβεί η προσευχή μας προς τον θρόνο Του, όπως ανεβαίνει το ευωδιαστό Θυμίαμα προς τον ουρανό.
Το λατρευτικό αυτό μέσο δημιουργεί κατανυκτικό κλίμα προσευχής και ελκύει την αγιαστική χάρη του Θεού. Η ευλογία του Θυμιάματος κατά την τελετή της Προσκομιδής δείχνει καθαρά τη μεγάλη ωφέλεια, που προξενείται στους εκκλησιαζόμενους από την προσφορά του Θυμιάματος. Λέει χαρακτηριστικά εκεί ο ευλογών λειτουργός: "Θυμίαμά σοι προσφέρομεν, Χριστέ ο Θεός ημών, εις οσμήν ευωδίας πνευματικής· ό προσδεξάμενος εις το υπερουράνιόν σου θυσιαστήριον, αντικατάπεμψον ημίν την χάριν του παναγίου σου Πνεύματος". (Δηλαδή: Θυμίαμα σ' Εσένα προσφέρουμε, Χριστέ Ύψιστε Θεέ, ως οσμή ευωδίας πνευματικής· αυτό, αφού δέχθηκες στο υπερουράνιό Σου Θυσιαστήριο, στείλε πίσω σε μας τη χάρη του παναγίου Σου Πνεύματος). Έκπληξη προκαλεί το ότι τα ίδια λόγια περίπου χρησιμοποιεί ο λειτουργός και για την προσφορά των Τιμίων Δώρων στη Θεία Λειτουργία: " Όπως ο φιλάνθρωπος Θεός ημών, ο προσδεξάμενος αυτά εις το άγιον και υπερουράνιον και νοερόν αυτού θυσιαστήριον εις οσμήν ευωδίας πνευματικής, αντικαταπέμψη ημίν την θείαν χάριν και την δωρεάν του Αγίου Πνεύματος, δεηθώμεν". (Δηλαδή: Με σκοπό ο φιλάνθρωπος Θεός μας, που δέχθηκε αυτά στο άγιο και υπερουράνιο και πνευματικό Του Θυσιαστήριο ως οσμή ευωδίας πνευματικής, να στείλει πίσω σε μας τη θεία χάρη και τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος, ας παρακαλέσουμε).
Όταν ο λειτουργός θυμιάζει τους πιστούς, αυτοί πρέπει να προσκυνούν ευλαβικά προσδοκώντας την ευλογία και τη χάρη του Θεού. Όταν ο λειτουργός θυμιάζει τις εικόνες των αγίων, επιζητεί τις μεσιτικές προσευχές τους προς τον Κύριο για βοήθεια των μελών της στρατευομένης Εκκλησίας. Δυστυχώς Πολλοί χριστιανοί, όταν τους θυμιά ο Ιερεύς, παραμένουν ακίνητοι (σάν κολώνες). Και τούτο, ασφαλώς, λόγω άγνοιας. Η μικρή υπόκλιση είναι δείγμα ότι συμμετέχουμε στα τελούμενα. Εκτός από τον Ι. Ναό, είναι καλό και στο σπίτι να προσφέρεται θυμίαμα τακτικά και να συνοδεύεται πάντοτε με ολοκάρδια προσευχή.
Οι τρεις περιφερειακές αλυσίδες του Θυμιατηρίου, που κρατούν τη βάση, συμβολίζουν την Αγία Τριάδα. Η κεντρική αλυσίδα, που ανεβοκατεβάζει το κάλυμμα, συμβολίζει τον Υίο του Θεού που κατέβηκε στη γη και αναλήφθηκε στους ουρανούς, για να σώσει τον άνθρωπο. Οι δώδεκα Κωδωνίσκοι με τον ευχάριστο ήχο τους συμβολίζουν τους δώδεκα Αποστόλους, οι οποίοι κήρυξαν και διαλάλησαν παντού τη Θεότητα του Χριστού και τη λύτρωση που πρόσφερε με τη θυσία Του στον Σταυρό. Η βάση του Θυμιατηρίου, δηλαδή το κάτω ημισφαίριο, συμβολίζει τη Θεοτόκο, η οποία δέχθηκε τον Κύριο της δόξης, ο οποίος εδώ συμβολίζεται με τα αναμμένα κάρβουνα. Σύμφωνα με άλλη ερμηνεία η βάση συμβολίζει τη γη, ενώ το κάλυμμα τον ουρανό.
Ο ευώδης καπνός, όπως φαίνεται καθαρά στην Αποκάλυψη, συμβολίζει τις προσευχές των αγιασμένων πιστών και την εξαγιαστική χάρη του Άγιου Πνεύματος.
http://agapienxristou.blogspot.ca/2013/04/blog-post_9587.html
St. Paisios the Athonite (source)
God is very near us, but also very high. In order for someone to have God bend to descend and remain with him, he must be humbled and repent. Then, the greatly-compassionate God, beholding his humility, lifts him up to the Heavens and loves him greatly. There is joy in heaven over the repentance of a sinner, says the Gospel.
God granted man a mind to contemplate his fault, to repent and to seek forgiveness. The unrepenting man is a hard thing. He is very senseless, because he does not wish to repent, in order to eliminate the small hell that he is experiencing, which leads him to something worse, eternity. Thus, he is barren of the heavenly joys on earth, which continue in Paradise, near God, with the much greater joys, eternal ones.
As long as man is far from God, he is outside of himself. Do you see, that the Gospel writes that the Prodigal Son "came to himself", saying: "I will go to my Father." In other words, when he came to his senses, when he repented, he said: "I will return to my Father." As long as he was living in sin, he was outside of himself, he was not in his right mind, because sin is irrational.
-Elder, Abba Alonios says: "If a man wishes, he can reach a divine measure from morning until the evening." What does he mean?
The spiritual life does not desire time. In one second, one can be found in Paradise from hell, if he repents. Man is responsible. He can become an angel, he can become a devil. My, my, my, what power repentance has! It attracts divine Grace. A humble thought that a man brings to mind can save him.
A prideful thought can come to his mind, and if he does not repent, death will find him, he is gone, he is lost. Of course, the humble thought must be followed by internal groaning, by internal contrition. Because the thought is a thought, but there is also the heart. The hymn says: "With all my soul and mind and heart...", I think, however, that the Abba here is thinking here of a more permenant state. It requires some time, in order for one to reach a good state.
I err, I repent, and I am forgiven that instant. If I have a struggling spirit, slowly I will achieve a more stable situation, but until then, I can be swayed.
-Elder, can an older person help himself spiritually?
Yes, barely, for when someone gets old, he is granted the strength to repent, because all illusions flee. Formerly, because he had bodily strength and nothing was difficult for him, he did not understand his weaknesses and he thought that he was in a good state. Now that he has difficulties and grumbles, he is helped to understand that he is not well, that he is limping, that he must repent. If he spiritually utilizes the little remaining years of his life, and if he uses his experience that shows that most of the years of his life have passed him by, [he learns that] Christ will not leave him, He will have mercy on him.
St. Paisios the Athonite, depicted together with St. Arsenios of Cappadocia and St. Euphemia the Great Martyr (source)
Through the prayers of our Holy Fathers, Lord Jesus Christ our God, have mercy on us and save us! Amen!
http://full-of-grace-and-truth.blogspot.ca/2015/02/st-paisios-athonite-come-to-your-senses.html
«Η πράξη της νοεράς προσευχής είναι να βιάσεις τον εαυτόν σου να λέγεις συνεχώς την ευχή με το στόμα αδιαλείπτως.
Στην αρχή γρήγορα, να μην προφθάνει ο νους να σχηματίζει λογισμό μετεωρισμού.
Να προσέχεις μόνο στα λόγια: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με».
Όταν αυτό πολυχρονίσει, το συνηθίζει ο νους και το λέγει και γλυκαίνεσαι ωσάν να έχεις μέλι στο στόμα σου και θέλεις να το λέγεις.
Αν το αφήσεις στενοχωρείσαι πολύ.
Όταν το συνηθίσει ο νους και χορτάσει -το μάθει καλά- τότε το στέλνει στην καρδιά.
Επειδή ο νους είναι ο τροφοδότης της ψυχής και μεταφέρει στην καρδιά οτιδήποτε φαντασθεί.
Όταν ο ευχόμενος κρατεί τον νου του να μη φαντάζεται τίποτε, αλλά να προσέχει μόνο τα λόγια της ευχής, τότε αναπνέοντας ελαφρά με κάποια βία και θέληση δική του τον κατεβάζει στην καρδιά, και τον κρατεί μέσα και λέγει με ρυθμό την ευχή, «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με» ...;
Αν θέλεις να βρεις τον Θεό δια της «ευχής» δεν θα σταματάς ποτέ αυτήν την εργασία. Όρθιος, καθήμενος, βαδίζοντας δεν θα μένεις χωρίς την ευχή.
Να μη βγαίνει πνοή χωρίς την ευχή για να εφαρμόζεται ο λόγος του Παύλου «αδιαλείπτως προσεύχεσθε, εν παντί ευχαριστείτε».
Εάν μπορέσεις να λέγεις την «ευχή» εκφώνως και συνέχεια, σε δύο-τρεις μήνες πιστεύω την συνηθίζεις και μετά πλησιάζει η Θεία Χάρις και σε ξεκουράζει.
Αρκεί να μη σταματήσεις να την λέγεις με το στόμα, χωρίς διακοπή.
Όταν την παραλάβει ο νους τότε θα ξεκουρασθείς με την γλώσσα να την λέγεις.
Όλη η βία είναι στην αρχή, έως ότου γίνει συνήθεια.
Κατόπιν θα την έχεις σ' όλα τα χρόνια της ζωής σου.
Μόνο κτύπα ευθέως την θύρα του θείου ελέους και πάντως ο Χριστός μας θα σου ανοίξει, εάν επιμένεις».
(Γέρων Ιωσήφ ο Ησυχαστής)
http://agapienxristou.blogspot.ca/2013/04/blog-post_1084.html
A talk given in the New-Tikhvin women's Monastery, Ekaterinburg, Russia, October, 2011, during the visit of the Cincture of the Mother of God to Russia.
A talk given in the New-Tikhvin women's Monastery, Ekaterinburg, Russia, October, 2011, during the visit of the Cincture of the Mother of God to Russia.
Your Eminence, eminent bishops, honorable fathers, dear Mother Abbess, brothers and sisters! It is a great joy for me to be in your monastery once again. As you know, this time we have arrived with the holy Cincture of the Mother of God. This is a very special holy shrine — very precious from the spiritual point of view. By God's providence we have brought the relic to this city in order to sanctify the city, and of course, for the sake of the monastics who live here. We know how pleasing the monastic life, and in general the existence of monasteries is to the Mother of God. We know how many times in the history of the Church the Mother of God appeared to chaste and pure souls and said, "There is my icon, take it and build a monastery." The Holy Mountain is the only existing monastic republic, dedicated entirely to her. The Most Pure Virgin is the Protectress of Mt. Athos. She herself told St. Peter the Athonite to go and live on the Holy Mountain, and said that he and his co-strugglers will be under her direct Protection. "I myself will be your Protectress, Healer, and Nourisher," she said. Appearing to St. Athansius the Athonite, she said the same thing she had said to St. Peter, adding, "I will be your Economissa (steward) and I will take care of all of you; but I want only one thing from you—that you keep your monastic vows." And to this day we, the Athonites, delight in her patronage and special intercession.
Therefore, my dear ones, it is a great blessing that we have come to monasticism. Our elder Joseph of Vatopedi of blessing repose very often said to us, "There is no greater blessing for a person than when God calls him to the monastic life. May the monk never, not even for a second, ever forget that God Himself called him." When we remember how we left the world, what went along with us then, we see that God's grace was upon us, that it accomplished our renunciation of the world, and led us to the monastery. Here we must fulfill three virtues in their entirety: non-acquisitiveness, obedience, and chastity. These virtues lead us in the spiritual life, root us in it, and help us attain the fullness of maturity in Christ.
Monasticism is the path of perfection, and therefore we monastics are called to acquire the fullness of grace. Not long ago, one monk came to me and said, "You know, I have no time to read." I said to him, "My child, the monastery is not a place of reading. You have come to the monastery not to read, and not even to pray. You have come to deny yourself and submit yourself to spiritual guidance. If you give yourself over in obedience to the abbot and not try to get as comfortable as possible in this life, then you will fulfill Christ's commandment exactly. He never said anything accidently, but always unmistakenly, and He said to us monks: Whoever will come after me, let him take up his cross and follow Me."
Whoever in the monastery fulfills his own desires and dreams is not denying himself. A monk should not have any dreams at all—no ambitions or plans. He comes as a man condemned to death, lifts his arms and says to the abbot, "Do with me as you will." By this he fulfills another of Christ's words: "He who wants to save his own soul will lose it." And if a monk understands the meaning of these words and places them at the foundation of his life, he will have a correct understanding of podvig, and all his problems will be solved. He becomes an organ of God's Providence and fully imitates our Lord Jesus Christ, Who, although sinless, came and stood on the level of us penitents, as if He also needed repentance. Christ did not just give commandments from the heavens for us to observe; He Himself came to us and demonstrated them to us in practice. And what did He say to us, absolutely clearly? "I have come not to do my own will, but the will of my Father Who sent Me." Our blessed elder Joseph told us in his talks, "What do you think, brothers: if Christ were to fulfill His own will—would that have been sinful? Nevertheless, He did not do that, so that He could be One Who first does, and then teaches." Man's will and desire is a brass wall. Not a clay, not a stone, not a cement, but a brass wall separating him from God. Blessed is the monk who obeys. Obedience is not a discipline; it is something different. Obedience is when you give over your heart. Monastic life is fully Christ-centered. Therefore the elder does not use his spiritual children's obedience for his own purposes. His task is to convince the monk to submit his will to the will of God.
If you have any questions, ask them and I will answer them if I can.
—How can one notice the appearance of a sinful thought, and cut off in time a passionate thought that infect us while it is still at the state of suggestion?
—Do not be over-preoccupied with thoughts—they need to be treated with disdain. One monk in our monastery once came to me and said, "I need to confess." I saw that he was carrying a notebook. I asked him, "What is that you have?" "It is my confession," he answered. "Well, give it to me," I said. "I will read your notebook." Just imagine—thirty pages of thoughts! I said to him, "Do you think you need to confess every thought that comes into your head? You'll end up in a psychiatric hospital that way!" He had written down even the thoughts that came to him during services. I told this brother, "Thoughts that come in do not mean anything." Even if the mind inclines toward them for a moment, this does not mean anything, absolutely nothing! Forget them! You need to confess only those thoughts that do not go away for a long time, that stay in the mind for days or weeks; but in general thoughts are soap bubbles.
I will tell you about yet another incident from life. One young man, a church-going man, fell into gluttony—he wanted to eat a shish kebob on a Wednesday, and went to buy it. He came to the store and the salesman said, "Forgive me but I just sold the last one." This young man then came to me and said, "This is what happened, and I would have eaten a shish kebob!" I said to him, "But you did not eat it? That is all! You gave in to a thought, but did not sin in deed." How is it with us? First there is the thought, and then it becomes a word, and then a deed. But a sin is considered committed when it becomes a deed. Therefore, be attentive and do not be preoccupied much with thoughts; disdain them. "For the thoughts of mortal men are miserable" (Wis. 9:14), literally, "Thoughts are cowardly"
—Fr. Ephraim, to what do you think monastics in Russia should be paying particular attention, so that our monasteries would be stronger and flourish?
—You need to pay attention to obedience. A monk should obey and not have passionate attachments; this especially relates to women monastics. I have one women's monastery, and when I go there, it all begins: "Geronda, pray for my aunt, my nephew, my nephew's neighbor. Geronda, pray for my brother, for my sister's friend." You shouldn't be concerned with your aunt's, your nephews' or their neighbors' needs. Pay attention to this, because the virtue of exile is particularly hard for women; they tend to be very attached to their relatives. They start praying fervently for them, but under the guise of prayer for their relatives, their hearts cleave to them again. Obedience, however, tells us to give ourselves wholly to Christ. Whoever does not renounce his property, says the Lord, cannot be my disciple. These are the words of Christ, Who was merciful, Who was a teacher of mercy! But do you remember what the man said after the Savior called him to follow Him? "Allow me to go and bury my father." He was not lying, after all; he would have done just that. But Christ said, "No let the dead bury their dead. You follow Me." Why do you think He said that? Because man's mind is called to illumination, and compared to this illumination, this sanctity, everything is insignificant, nothing. Or, for example, many people write letters to their relatives who are monks. The brothers ask me, "Geronda, should I answer the letter?" "No," I say, "you don't need to answer it. Pray for them, and that will be your greatest offering."
—How can a complicated and responsible monastic job having to do with monastery property management be combined with the commandment not to care for tomorrow?
—Whoever cares for these things is doing them in obedience—he has a "carefree care". St. Silhouan the Athonite was the steward, not even of the monks, but of the lay workers. At the same time he was a great man of silence, a true hesychast. Pay attention to this! Do you remember how he himself admitted in his recollections: "The abbot told me to be the steward of the workers, and I inwardly resisted. 'Oh, father, what are you burdening me with…'" He did not accept it right away only inwardly, and did not show swift obedience, although he went and did this job. But the level of his spiritual progress did not allow him the right to resist even inwardly. He himself admitted that for this resistance against the abbot he had headaches his whole life as a penance. So, be very careful. Look at how Christ mysteriously, in an amazing way equated the will of a lawful organ—that is, the abbot—with His own will. What does He say? "Whoever hears you hears Me, and whoever rejects you rejects Me." Therefore, another great saint of our times, Elder Porphyrius of Kavsokalyvia, emphasized the significance of joyful obedience.
—How can repentance be combined with spiritual joy, compunction and inner peace? Both are needed, but apparently contradict each other.
—To the extent that a person repents and has that inner lamentation commanded by Christ, he will feel simultaneously that this lamentation is joy-producing. Do not contemplate spiritual things by using the feelings or sentimentality. One may weep because he has a psychological problem, another weeps from sentimentality, while a third weeps for spiritual reasons. Unfortunately, we have not worthily responded to God's call—I am speaking of myself—and we do not measure up to God's grace and long-suffering for us. But we have known holy elders, our contemporaries, who had compassion for people and prayed for everyone with great pain of heart. They were always peaceful, joyful, and easy to be around. This is the wonder of a spiritual person.
—Do you think that the monastic virtues of the ancient fathers are possible in modern monasticism?
—Both monasticism and man have always been the same throughout all times. Of course, people of the twenty-first century unfortunately do not have the same self-mastery or strength as the ancients had. But if a person wants this, he can labor in asceticism according to his strength and experience the same grace as did the ancient fathers.
—How can we avoid depression when repenting? Where is the boundary between repentance and depression?
—In order to help us discern this, we have spiritual guides. One day a nun came to elder Porphyrius, who was clairvoyant. She had read much about remembrance of death and had begun to feel depressed from it, because it was beyond her strength. As soon as the elder saw this nun he could immediately see what the problem was. Before she even said anything, he said to her, "You do not have a blessing to exercise the remembrance of death. Think only about Christ's love." Thus, the podvig of repentance should be directed by a spiritual guide who looks at each person's spiritual state. When my elder, Joseph of Vatopedi, was young, he put much effort into self-criticism and began to get depressed because of it. Then our "grandfather", Joseph the Hesychast, said to him, "Son, work with this—but only a little, not too heavily." Of course, after maturing spiritually he had no problem with this practice.
It is because the spiritual state of the monk must be observed that the holy fathers prescribed that the spiritual father, the abbot, be always in the monastery. Of course, he can be absent for a few days, but in general he is continually with the brothers. Our laypeople, for example, see their spiritual father once or twice a month, the more reverent ones once a month; continual association with a spiritual father is not for them. But the holy fathers did institute this for monks because monks are as if walking a tightrope, and they need continual help.
—How can we discern salvific memory of death from ordinary fear of death, which even non-religious people feel?
—One person told me that he used to be very afraid of death. After he began coming to Mt. Athos, this fear disappeared completely. God gave him such a gift. Psychological fear is not a good fear; it rejects [death], but remembrance of death in Christ is victory over death.
Once a group of pilgrims came to our monastery, and after Compline I talked with them a little. I do not know why, but I began to talk with them about remembrance of death. There was one psychologist among them. He said to me later, "Father, we came to you on the Holy Mountain, and you began talking to us about such sad things." At first I did not understand what had happened. He then said, "Couldn't you have found something else to talk about? Why talk about death?" He was continually tapping his wooden armchair—a superstitious action against the evil eye. However, remembrance of death in Christ does not cause depression in people—it fills them with joy. After all, in Christ we conquer death, and pass over from death into life! We monks are the heralds of eternal life. Why? Because we already have a presentiment of the Kingdom of God in our hearts. Do you remember what Abba Isaiah said? "Remember the Kingdom of Heaven, and it will draw you in little-by-little." That is why a monk is always joyful. He already tastes the Kingdom of God with his spiritual senses. And the Lord Himself says that this Kingdom is within us.
—How can we fulfill the Apostle's command: "Be joyful at all times" and acquire true spiritual joy?
—When a monk gradually obtains constant communion with God, the fruits of this communion will be joy. True joy is not a psychological but a spiritual state. St. Nectarios, a great saint of our times, put it very well in a letter he wrote: He who seeks sources of joy within himself has gone astray, and is in a state of delusion. For example, one person we love, comes from abroad to our monastery. Naturally, we rejoice that he is with us. But as much as we rejoice in his presence, we equally grieve when he leaves. We can take this thought further. We love a certain person, but God takes him from us and he leaves this life, and the love we had for him turns into equal pain after his death. Therefore, a person should not absolutize the joys that are outside of him. The source of joy is in his heart; it is the constant presence of grace. Therefore a man of God is always peaceful and calm at both joyful and sad events.
—How can we unite the commandment of love for neighbor with the obligation to be concentrated and silent?
—Here also discernment is needed, because we often fall into extremes. For example, one of our brothers in the monastery did not have a very good voice. I said to him, "You know, son, don't sing in the catholicon (the main church), but sing in our smaller churches, with three or four other fathers". So he came one day to sing; there were four of them, but then the cook came and then there were five. The brother stopped singing and said to the cook, "Either you or me." The cook was surprised. "Why?" he said. The brother answered, "The Elder blessed me to sing only when there were up to four brothers in the choir." What am I trying to say? We must have a correct understanding of our spiritual father's commandments. We have to know when to talk and when to be silent. After all, silence can come from egoism, or neurasthenia; but there is also spiritual silence. I once asked my monks not to talk during services. So, during a service, one brother came up to another brother and asked him about something to do with the kitchen, and instead of answering him, the other showed him by a gesture that it is forbidden to talk (he placed his finger over his lips). This is not obedience. He was obligated to answer because this was something necessary. But when a monk loves silence, God gives him the opportunity and the time to be silent.
Elder Ephraim of Vatopedi
http://agapienxristou.blogspot.ca/2013/04/do-not-look-for-joy-outside-of-yourself.html
(Ο Γέροντας θυμάται τα παιδικά του χρόνια).
Στο τραπέζι καθόμασταν όλοι μαζί. Κάναμε πρώτα προσευχή και υστέρα αρχίζαμε να τρώμε. Αν άρχιζε κανείς να τρώει, πριν ευλογηθεί το τραπέζι, λέγαμε: «αυτός πόρνευσε».
Την έλλειψη εγκράτειας την θεωρούσαμε πορνεία.
Είναι διάλυση της οικογενείας να έρχεται ο καθένας στο σπίτι, οποία ώρα θέλει, και να τρώει μόνος του χωρίς να υπάρχει λόγος.
Υ.Γ
Εσείς γέροντα την έλλειψη της εγκράτειας στο φαγητό τη θεωρούσατε πορνεία
Όσοι από εμάς θεωρούμε την πορνεία αρετή, άλλά και τα κουσούρια τα ονομάσαμε υπέρβαση και απελευθέρωση σε τι σειρά αρετής κατατασσόμαστε;
Αν αυτό που τότε λέγατε εσείς ήταν το αποκορύφωμα της εγκράτειας, αυτό που τώρα κάποιοι λένε από εμάς είναι προφανως το αποκορύφωμα... της διαφθοράς!
Αγιος Παϊσιος
Ο πνευματικός πρέπει να έρχεται στη θέση κάθε εξομολογουμένου και να ζεί τον πόνο του, ώστε ο εξομολογούμενος να βλέπει στο πρόσωπό του ζωγραφισμένο το δικό του πόνο. Στην εποχή μας οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από λίγο δροσερό νερό και όχι από δυνατό ξύδι.
Αγιος Παϊσιος
http://agapienxristou.blogspot.ca/2013/04/blog-post_4.html
